Lezing: Smaak op stand, bijzondere voeding op Brabantse kastelen

De provincie Noord Brabant is rijk gezegend met kastelen. De provincie telt meer dan 300 bekende kastelen, slotjes, blokhuizen, buitenplaatsen en met grachten omgeven (stenen) hoeves of hoven. Veel adellijke woonsteden zijn na een glorieuze tijd verwaarloosd, tot ruïne vervallen en tenslotte afgebroken en bovengronds verdwenen en uiteindelijk vergeten. Kasteelterreinen worden als (archeologisch) monument beschermd, andere zijn alleen uit historische bronnen bekend. Incidenteel wordt een kasteelterrein (gedeeltelijk) opgegraven, bijvoorbeeld om de archeologische conditie vast te stellen. De afgelopen jaren zijn enkele Brabantse kasteelterreinen archeologisch onderzocht. Dikwijls is een rijke variatie aan vondsten verzameld uit gedempte grachten, opgevulde waterputten en stortkokers. 

Vondsten die niet tot de museumstukken behoren, maar wel opmerkelijke informatie bevatten, zijn overblijfselen van dieren. Deze restanten, waarvan er soms duizenden worden aangetroffen en verzameld, bestaan uit schelpen, graten en botten. Ze informeren ons over vroegere voeding en natuurlijke omgeving. Op en rond kasteelterreinen leefde immers een variatie pluimvee, huisdieren en slachtvee. Andere soorten kwamen als jachtbuit op het kasteel terecht. Diersoorten werden doelbewust door kasteelbewoners aangekocht op markten (zoals zeevissen), gehouden in kasteelgrachten (zoetwatervis en watervogels) of verworven van de aan het kasteel verbonden hoeves (slachtvee). 

Dikwijls bevatten de archeologische vondsten specifieke informatie die we nergens anders kunnen vinden: niet in geschreven of iconografische bronnen, niet uit andere vondsten. De resultaten van een aantal Brabantse kastelen, zoals die van Breda, St. Oedenrode, Eindhoven en Helmond zullen met elkaar worden vergeleken.  

Theo de Jong. 

Theo de Jong is vanaf zijn jonge jaren geboeid door het landschap en de relatie tussen mens en dier in het verleden. Hij studeerde biologie en archeologie en specialiseerde zich in archeologische dierenresten. Vanaf 2000 is hij als archeoloog in dienst van de gemeenten Eindhoven en Helmond. Recentelijk publiceerde hij over archeozoölogisch onderzoek in oostelijk Noord-Brabant (Oogst van Malta) en archeologisch onderzoek in Helmond (Verwerkt Verleden).

Publicaties: 
– Oogst van Malta
– Animals
– Verwerkt verleden

Toegang: iedereen is welkom
Kosten: € 5 per persoon, voor leden van de Vonder gratis.